KANUN TARİHÇESİ

Dikdörtgen biçiminde,bir köşesi kesik,yassı bir sandık üzerine gerilmiş tellerden meydana gelen çalgı.Parmaklara geçirilen tırnaklarla çalınır.)
Kanun'un ünlü düşünür Farabi tarafından bulunduğu söylenir.Ancak antik çağda mısır ve Sümerliler tarafından buna benzer çalgıların da kullanıldığını da gösteren bazı tarihi belgeler vardır.Çeng adındaki çalgının kanun ile birlikte bulunduğu ve geliştiği genellikle kabul edilmiş bir gerçektir.Kanun,bulunuşundan bir iki yüz yıl sonra musiki sanatındaki yerini aldı.Bir süre sonra  yadırganarak bırakıldı.Daha sonra yeniden kullanılmaya başlandı..Albert Lavinac kanunun bir Arap çalgısı olduğunu öne sürer.   

Eski devirlerde kanun mandalsız çalınırdı.Ses değişikliği sol elin baş parmağının tellere basılması suretiyle sağlanırdı.Ancak büyük ustalık isteyen bu tarz kanun icrası çok zordu.Bu usul daha sonra yerini mandal sistemine bıraktı. Hacı Arif Bey bu şekilde kanun icrasını yeniden canlandırdı.Mandal denilen madeni parçaların kullanılmaya başlamasıyla kanun çalmak kolaylaştı.Müteharrik pedal şeklindeki bu mandal sistemi kısa zamanda benimsendi ve adına halk arasında''makineli kanun'' denildi.

Kanun gene bir doğu çalgısı olan SANTUR’ la ve batı çalgısı KLAVSEN’ le akrabadır.Çeşitli ülkelerde ve ülkemizde değişik boyutlarda kanunlar kullanılmasına rağmen kanunların temel özellikleri değişmez.kanunda aynı telin daha tiz ya da daha pes ses çıkarmasını sağlamak için başka hiçbir telli çalgıda bulunmayan bir mandal düzeneği vardır.Buda enstrümanı daha ilgi çekici hale getirir.
 

24 veya 27 perdeli bir sazdır. Her bir ses üç telden oluşur. Bu yapısıyla piyanonun ses sistemine benzer. Telleri, özel olarak müzik aletleri için üretilmiş naylon teldendir.eski dönemlerde naylon tel yerine bağırsaktan yapılan kiriş teller kullanılmıştır.

Göğüs tahtası çoğunlukla çınar ağacından, alt tabanı ıhlamur veya sıkıştırılmış kontrplaktan, burgu tahtası yumuşak bir ağaç olan ıhlamurdan, burgular gül, şimşir veya abanoz gibi sert ağaçlardan yapılır. Üç telden oluşan her perdede diyez, bemol ve koma sesleri ayarlayabilen mandallar vardır.

Kanun kullanım amacına göre 24-25-26 sesli olarak yapılır. Bunun karşılığı üç buçuk oktavdır.Türk sanat müziğinde kullanılan profesyonel kanun 26 perdeli olup her perdeye üçer tane tel takıldığı hesaplanırsa toplam 78 tellidir. Bu tellerin kalınlığı yukarıdan aşağı doğru; 0.60 mm. 0.70 mm. 0.80 mm. 0.90 mm. 1.00 mm. 1.10 mm. 1.20 mm. çapındadır.

Kanunda kullanılan tel, petrokimya tesislerinin kuruluşuna kadar, kuzu bağırsağının kurutulup bir takım işlemlerden geçirilmesi sonucu değişik kalınlıklarda üretilmekteydi. Ancak gerek yapımcıların gerekse icra edenlerin yeğlediği marka, amerikan malı ‘dupont’ enstrüman telleridir.Günümüzde “PVF” denilen, naylon tele nazaran daha ince,kanunun tınısını gayet güzel veren,tellerin birbirine kaynaştırılması daha kolay olan tel de tercih edilmektedir.


Kanunun yapısı incelendiğinde %90 ağaç maddenin kullanıldığı dikkat çekmektedir. Geri kalan kısmı eşik altında bulunan hayvan derisi ve pirinç ya da döküm olarak yapılmış değişik kalınlıklardaki mandallardan ibarettir.Bu mandallar kanunun icrasında en büyük rolü oynar.

Türkiye kanun yapımında bütün Arap ülkelerinden daha iyi durumdadır.Türkiye'deki lutiyeler Arap ülkelerine saz yapıp göndermektedirler.Arap kanunlarında yıllardan beri kullanılan eksik mandal sistemi şu anda Arap müzisyenleri tarafından pek yeterli görülmemektedir. Bunun içindir ki Türkiye'den saz sipariş edilmektedir.

 

                                                            İletişim - Hakkımızda - Site Kullanım Şartları   Copyright  © 2007 Her Hakkı Saklıdır.

hepatit.org hipertansiyon.gen.tr citydistance.org tavla.gen.tr bilardo.org
makale.org havadurumu.org